ارتودنسی دندان

ارتودنسی دندان چیست؟

ارتودنسی دندان یکی از مهم ‌ترین و اولین تخصص های معرفی شده در دندانپزشکی می‌ باشد. وظیفه اصلی ارتودنسی ، اصلاح قرارگیری نامناسب دندان‌ها در فک و از بین بردن فواصل  بین دندانی است. این امر می ‌تواند ناشی از موقعیت نادرست دندان‌ها یا دو فک نسبت به هم باشد ، یا ممکن است تلفیقی از هر دو مشکل در یک فرد باشد. درمان ‌های ارتودنسی ممکن است تنها بر اصلاح موقعیت دندان‌ها یا تغییر الگو و جهت رشد دو فک متمرکزباشد. از زاویه دیگر می‌توان درمان‌های ارتودنسی دندان را به درمان با دستگاه ‌های ثابت و متحرک تقسیم کرد.

دستگاه‌های ثابت دستگاه‌هایی هستند که در طول درمان نیازی به خارج نمودن آن‌ها از دهان توسط بیمار وجود ندارد و اجزای اصلی تشکیل ‌دهنده آن‌ها براکت و سیم می‌ باشد. براکت ‌ها همان اجزای کوچکی هستند که توسط چسب خاصی به دندان چسبانده می ‌شوند. در بین مردم از اصطلاح سیم‌ کشی یا سیم ‌بستن دندان هم برای اشاره به ارتودنسی دندان استفاده می ‌شود.

دستگاه‌ های متحرک ، دستگاه هایی هستند که بیمار می‌تواند در طول درمان آن‌ها را از دهانش خارج کند. البته گاهی این خارج نمودن ممکن است بنا بر تجویز ارتودنتیست محدود به زمان‌های کوتاهی مانند زمان غذاخوردن یا مسواک ‌زدن باشد.



ارتودنتیست کیست؟

ارتودنسی دراکثرکشورهای دنیا با تفاوت هایی جزئی آموزش داده می‌ شود. درایران یک دندانپزشک پس از ۶ سال تحصیل دندانپزشکی و اخذ مدرک دکترای عمومی دندانپزشکی ، می‌تواند در آزمون پذیرش دستیار تخصصی دندانپزشکی شرکت کند. درصورت قبولی در آزمون دستیاری یا رزیدنتی ، دندانپزشک وارد این دوره تخصصی می شود. طول دوره رسمی تخصص ارتودنسی در کشور ایران حدود ۳ سال است.

ارتودنسی در واقع یکی از گرایش های تخصصی دندانپزشکی است که برای زیباتر شدن صورت و دندان‌ها و بهبود عملکرد آن‌ها مورد استفاده قرار می‌ گیرد. کجی دندان‌ها ، جلوتر بودن بیش از اندازه دندان‌های بالا یا پایین ، شلوغی دندان‌ها و اختلالات مربوط به فک از مشکلاتی است که توسط متخصصان ارتودنسی مجرب در کلینیک دندانپزشکی مدرن درمان می ‌شود.

اصلی ترین اجزا و تجهیزات ارتودنسی دندان

براکت‌ ها در واقع عامل ارتباطی بین سیم ارتودنسی و سیستم دندانی بیمارهستند. این وسایل از جنس فلز یا مواد سرامیکی همرنگ دندان بوده و بر روی تک تک دندان‌هایی که ارتودنتیست می‌ خواهد آن‌ها را حرکت دهد ، توسط یک ماده چسبنده ظریف نصب می‌ شوند.

حلقه‌های فلزی که در اکثر مواقع دور دندان آسیای بزرگ قرار می ‌گیرد و ارتودنتیست سیم را در داخل کانال ویژه‌ای که روی این حلقه نصب است قرار می ‌دهد. این حلقه فلزی توسط یک ماده خاص به دندان چسبیده و فیکس می‌ شود.

سیم‌ هایی که در دوران درمان ارتودنسی دندان مورد استفاده قرار می‌ گیرند ، در داخل شیار کوچکی درون براکت‌ها متصل و با حلقه‌ های لاستیکی کوچک یا سیم های فلزی نازک در جای خود محکم می‌شوند. سیم‌هایی که در طول مراحل اولیه درمان به منظور اصلاح به هم ریختگی و چرخش دندان‌ها استفاده می‌ شوند، نازک و قابل انعطاف و معمولا از جنس نیکل تیتانیوم هستند. معمولا در طول درمان چندین بار سیم ها توسط پزشک تعویض می شوند و هرچه جلوتر می رویم ، سیم‌ ها ضخیم تر ومحکم تر می شوند.

الاستیک ها یا بند های کشی می توانند باعث کشش به منظور به حرکت در آوردن دندان ها شوند. گاهی ارتودنتیست در خلال درمان ، برای حرکت دادن دندان ها به موقعیت مناسب ممکن است علاوه بر سیم به نیروی اضافه کش های ارتودنسی نیز احتیاج پیدا کند. بند های پلاستیکی می توانند دندان های بالایی و پایینی را به سمت موقعیت مناسب به حرکت درآورند.

انواع ارتودنسی متحرک

ارتودنسی متحرک به سه روش کلی زیر انجام می ‌شود:

بریس‌های فانکشنال متحرک هستند و برای اصلاح دندان‌های برجسته در کودکان در حال رشد به کار برده می‌ شوند. بریس فانکشنال با جلوتر آوردن فک پایین آن را تحریک می‌ کند تا به موقعیت رشدی طبیعی خود برسد. در نهایت برآمدگی دندان‌ های قدامی بالا کاهش می یابد.

بریس فانکشنال دو بخش مجزا دارد ، یک بریس متحرک فوقانی و یک بریس متحرک تحتانی که با بستن دهان روی هم قرار می‌ گیرند. برای این که بهترین نتیجه ممکن به دست بیاید ، بیمار باید تمام ساعات شبانه روز، حتی هنگام خوابیدن و در صورت امکان زمان خوردن نیز از بریس استفاده کند. مدت درمان با بریس فانکشنال معمولا 9 تا 12 ماه است و متخصص باید آن را هر 10 تا 12 هفته یک بار تنظیم کند. پس از اتمام دوره آن ، به مدت 12 تا 18 ماه ارتودنسی ثابت انجام می‌ شود تا دندان‌ها کاملا ردیف و مرتب شوند.

پلاک هاولی یکی از انواع ارتودنسی متحرک است که قسمت متحرک آن ، کمانی به شکل لب است و بخش نگهدارنده آن را قلاب‌ های آدام تشکیل می ‌دهد. این پلاک معمولا زمانی استفاده می ‌شود که دندان‌های قدامی فک بالا بیش از حد جلو باشد. پلاک هاولی در صورت لزوم با اندکی تغییر و دستکاری به عنوان نگه دارنده نیز به کار برده می ‌شود.

محبوبیت ارتودنسی نامرئی به سرعت در حال افزایش است ، چرا که پلاک‌های شفاف آن به هیچ وجه جلب توجه نمی‌ کند و آرامش خاطر بیشتری را برای بیماران فراهم می ‌آورد. بیماران ، به ویژه نوجوانان معمولا علاقه‌ ای به ارتودنسی ثابت ندارند ، چون با دیده شدن بریس ارتودنسی باید سوالات بسیاری را پاسخ دهند یا حتی موردتمسخرهای آزاردهنده اطرافیان قرار بگیرند. ارتودنسی نامرئی گزینه ای جذاب برای این دسته از بیماران است.

مدت زمان درمان ارتودنسی متحرک

به طور کلی ، درمان با بریس های متحرک کمتر از بریس های ثابت زمان می برد. زمان حدودی تخمین زده شده برای درمان در جلسه ی اول ملاقات با ارتودنتیست مشخص خواهد شد. پس از مرتب شدن دندان‌ها از آن‌ها قالب گرفته می‌شود. در این حالت متخصص از بیمار می‌خواهد که از بریس فقط هنگام خواب استفاده کند تا دندان‌ها به موقعیت جدید عادت کنند. پس از آن درمان کامل می ‌شود و متخصص پایان دوره استفاده از بریس را اعلام می ‌کند.